Achtergrond

De achtergrond beschrijft de belemmeringen in het huidige speelveld van gegevensuitwisseling over kwaliteit en bedrijfsvoering met zorgaanbieders in de verpleegzorg en introduceert de afsprakenset als oplossing.

Een effectieve informatievoorziening kan meestal niet door één van de bij KIK-V betrokken partijen alleen worden gerealiseerd. Samenwerking is dus noodzakelijk. En daarmee een gemeenschappelijke aanpak.

Mogelijkheden voor samenwerking en afspraken

In de eerste fase van het programma KIK-V en uit nulmetingen bij de verpleegzorg zijn verschillende situaties naar voren gekomen waarin gegevensuitwisseling mogelijk efficiënter en effectiever kan plaatsvinden. In de kern betekent dit dat informatievragen binnen de keten rond kwaliteit, keuze en verantwoording en bijbehorende informatiestromen onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. De volgende situaties zijn voorgekomen:

• Zorgaanbieders (of andere aanbieders in de keten) moeten steeds zelf de informatievraag beantwoorden, in plaats van dat de afnemers deze informatie rechtstreeks ontsluiten;
• Dezelfde gegevens worden door verschillende partijen net anders gevraagd, met verschillende formats en definities. Daarbij hebben afnemers vaak beperkt zicht op elkaars informatiebehoefte;
• Er is geen transparantie over het uiteindelijke gebruik van de gegevens en de conclusies die daaruit worden getrokken, wat kan leiden tot een gebrek aan vertrouwen in het gebruik van de gegevens;
• Informatie-uitvragen vinden veelal incidenteel plaats. Uitvragen zijn onvoldoende op elkaar afgestemd in planning. Daarnaast veranderen uitvragen (in opzet en inhoud), waarbij beschikbare tijd om invulling te geven aan inrichting van processen en systemen beperkt is;
• Het kost veel inspanning om gegevens uit bronsystemen beschikbaar te maken in de gevraagde definities en formats. Informatievragen sluiten onvoldoende aan op gegevens die in het operationele proces worden geregistreerd enzijn indicatoren soms multi-interpretabel;
• Voor het duiden van kwaliteit op basis van de gegevens is in de meeste gevallen context en toelichting nodig, omdat veel relevante informatie kwalitatief is;
• Er bestaat onduidelijkheid over juridische kaders, privacy en informatiebeveiliging bij uitwisseling van gegevens voor kwaliteits- en bedrijfsvoeringsinformatie;
• Er zijn twijfels over de actualiteit en betrouwbaarheid van de gegevens. Bestaande databronnen of gegevensregistraties worden niet altijd optimaal benut;
• Verschillen in opvattingen over kwaliteit (en kwaliteitsprocessen) en verantwoording tussen zorgaanbieder en andere ketenpartijen, leiden ertoe dat eigen gegevensregistraties niet altijd aansluiten op de informatievragen;
• Er wordt discussie gevoerd over wat relevante kwaliteits- en verantwoordingsinformatie is en de aanvaardbaarheid van de bijbehorende administratieve lasten;
• Niet alle informatie over de verpleegzorg is openbaar of kan openbaar worden gemaakt;
• De bereidheid tot verandering verschilt tussen partijen in de keten, doordat aanpassingen moeten plaatsvinden binnen een bestaande praktijk.

Uit de huidige situatie kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

• Vertrouwen: er is sprake van onvoldoende vertrouwen tussen partijen als het gaat om verantwoording, de kwaliteit van de gegevens en de duiding van de informatie. Dit hangt mede samen met het gebrek aan inzicht in hoe andere partijen de opgevraagde gegevens interpreteren en gebruiken.
• Interoperabiliteit: gegevens zijn niet eenvoudig overdraagbaar tussen systemen, door dat systemen onderling niet goed op elkaar aansluiten en verschillende ‘talen’ hanteren;
• Eigen opdracht: partijen opereren vanuit hun eigen verantwoordelijkheden en worden daar individueel op beoordeeld. Hierdoor sluit interne stuurinformatie niet altijd aan op externe verantwoordingsinformatie en vragen ketenpartijen soms aanvullende of eigen gegevens uit.
• Voorspelbaarheid: het handelen van de uitvragende partijen wordt als onvoorspelbaar ervaren,bijvoorbeeld door ad-hoc uitvragen van informatie waar zorgaanbieders niet op voorbereid zijn of doordat de noodzaak van bepaalde uitvragen onvoldoende wordt toegelicht.

Dit leidt tot de conclusie dat informatie-uitvragen over de verpleegzorg, afkomstig van verschillende organisaties richting instellingen die verpleegzorg leveren gemiddeld genomen tekortschieten op zowel effectiviteit als efficiëntie:

• Beperkte effectiviteit: de opgevraagde gegevens sluiten niet altijd aan op het beoogde gebruiksdoel, en de kwaliteit van de gegevens is niet in alle gevallen toereikend.
• Beperkte efficiëntie: de administratieve lasten (kosten voor het registreren en uitwisselen van de gegevens) staan niet in verhouding tot de waarde die deze gegevens opleveren.

Dit komt doordat er onvoldoende hergebruik van door de zorgaanbieder geregistreerde informatie en afstemming plaatsvindt. Informatie-uitvragen zijn nu enkelvoudig en eenzijdig. Dit leidt tot:

• Beperkingen in kwaliteitsverbetering, toezicht, rechtmatige en doelmatige bekostiging, en geïnformeerde keuzes;
• Een afname van de beschikbare tijd voor directe zorgverlening.

Afsprakenset als oplossing

KIK-V werkt aan de inrichting van een samenwerkingsstructuur waarin de ketenpartijen gezamenlijk afspraken ontwikkelen, vastleggen en uitproberen met betrekking tot de informatievoorziening in de verpleeg zorg. Deze structuur is duurzaam en werkt door als het programma ten einde is.

De afspraken die worden ontwikkeld en vastgelegd, zijn bedoeld om de huidige situatie van de informatievoorziening te verbeteren. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de samen geïdentificeerde kansen voor betere samenwerking binnen de keten, zoals onder andere naar voren gekomen uit de nulmeting.

Met een set van afspraken wordt de gedeelde ambitie om de huidige situatie te verbeteren onderstreept; dit vergroot het draagvlak en draagt bij aan de kwaliteit van de afspraken, in vergelijking met een situatie waarin deze zouden worden opgelegd door afnemers met een publieke taak.

Kenmerken van het speelveld

Bij de uitwerking van de afsprakenset is het van belang rekening te houden met de volgende kenmerken van het speelveld:

• Informatie over de verpleegzorg beperkt zich niet tot kwaliteits- en keuze-informatie;
• Informatie over de verpleegzorg kan afkomstig zijn van andere bronhouders dan de huidige ketenpartijen;
• Informatie over kwaliteit is niet beperkt tot het Generiek Kompas ;
• Informatie-uitwisseling heeft mede betrekking op niet-openbare gegevens;
• Informatie-uitwisseling omvat zowel gestructureerde data, als kwalitatieve en narratieve informatie;
• Veel verpleeginstellingen leveren naast verpleegzorg ook andere vormen van zorg;
• Instellingen maken gebruik van meerdere informatiesystemen,bijvoorbeeld op zorginhoud en bedrijfsvoering;
• Aanbieders en afnemers van kwaliteitsinformatie bevinden zich vaak in een ongelijkwaardige positie;
• Partijen hebben moeite om hun (toekomstige) informatiebehoefte te overzien en te onderbouwen.

Het is aan de ketenpartijen om gezamenlijk te bepalen in hoeverre en op welke wijze met deze kenmerken rekening wordt gehouden bij het maken van de afspraken.