Principes
Principes zijn richtinggevende uitspraken over ontwerpkeuzes in de afsprakenset. Zij gaan over de manier waarop de doelen zo goed mogelijk worden bereikt en recht wordt gedaan aan de randvoorwaarden. Principes worden voorzien van een rationale, waarin de belangrijkste ontwerpafwegingen zijn opgenomen. Aangezien het ontwerp van de oplossing in samenwerking met de betrokken partijen nog verder wordt vormgegeven, krijgt de analyse naar de context, de belemmeringen en randvoorwaarden nog verder vorm en zullen de (ontwerp)principes zich daarmee ook ontwikkelen.
| Nr. | Beschrijving | Groep |
|---|---|---|
| P1 | De afspraken zijn niet vrijblijvend voor de deelnemende partijen. | Aard van de afspraken |
| P2 | De afspraken zijn generiek waar mogelijk en specifiek waar nodig. | Aard van de afspraken |
| P3 | Er wordt alleen afgesproken wat nodig is. Onderwerpen die al geregeld zijn in wet- en regelgeving of de facto technisch geen barrière vormen, worden niet opgenomen in het maken van de afspraken. Het ontwerpproces richt zich op afspraken die nodig zijn om belemmeringen te doorbreken en streeft geen volledigheid na. Op deze wijze wordt de kracht van bestaande normen ook zoveel mogelijk gebruikt en verbetert de onderhoudbaarheid van de afsprakenset. Wijzigingen in wet- en regelgeving of generieke technische innovaties (mits zij de overige keuzes in het afsprakenstelsel niet raken) kunnen door deelnemers worden op- en nagevolgd zonder dat een wijziging van de formele afspraken noodzakelijk is. Dit betekent ook dat de huidige verantwoordelijkheden van de betrokken partijen worden gerespecteerd. | Aard van de afspraken |
| P4 | De set afspraken is gericht op een gelijk speelveld voor aanbieders. | Aard van de afspraken |
| P5 | De set afspraken is gericht op een gelijk speelveld voor softwareleveranciers. | Aard van de afspraken |
| P6 | Gegevens worden afgeleid uit het operationeel proces van aanbieders. Afnemers maken gebruik van gegevens uit de bron/ uit registraties in het primaire- en secundaire proces (het operationele proces). De gegevens die aanbieders toch al vastleggen in hun operationele processen moeten beschikbaar kunnen zijn voor andere partijen om informatievragen te beantwoorden conform de gemaakte afspraken. De gegevens zijn een resultaat van processen in de organisatie en kunnen zonder veel extra inspanningen worden gegenereerd en zo nodig gepubliceerd conform de gemaakte afspraken. | Van operationeel proces naar informatie-uitwisseling |
| P7 | Stappen om van de oorspronkelijke registratie tot aanlevering te komen zijn geautomatiseerd. | Van operationeel proces naar informatie-uitwisseling |
| P8 | De aanbieder is als bronhouder verantwoordelijk voor het beschikbaarstellen van en het beschikbaar stellen/ versturen van antwoorden gebaseerd op de uniforme gegevensset. | Van operationeel proces naar informatie-uitwisseling |
| P9 | Data van de aanbieder is open als het kan en besloten als het moet | Van operationeel proces naar informatie-uitwisseling |
| P10 | De door de aanbieder beschikbaar te stellen antwoorden en metadata voldoen aan de FAIR-dataprincipes over vindbaarheid, toegankelijkheid, uitwisselbaarheid en herbruikbaarheid. | Interoperabiliteit |
| P11 | De technische afspraken voor elektronische aanlevering zijn primair gericht op machine-naar-machine-uitwisseling. Daarnaast moeten de uiteindelijk uitgewisselde gegevens (ook) wel leesbaar zijn voor mensen. | Interoperabiliteit |
| P12 | De Principes Informatiestelsel voor de zorg worden gevolgd. Indien beschikbaar wordt gebruik gemaakt van bestaande standaarden, afspraken en oplossingen voor gegevensuitwisseling in het algemeen, dan wel in de langdurige zorg. Er wordt daarbij bij voorkeur gebruik gemaakt van open internationale standaarden. | Interoperabiliteit |
| P13 | Afnemers beantwoorden hun informatievragen in de toekomst op basis van een uniforme gegevensset: (A) de uniforme gegevensset is de basis voor de aanlevering van antwoorden door aanbieders aan afnemers. (B) Bij de vaststelling van de inhoud van de uniforme gegevensset wordt de te verwachten informatiebehoefte genormaliseerd naar gegevenselementen. (C) Bij de vaststelling van de inhoud van de gegevensset wordt er geoptimaliseerd op hergebruik, reductie van administratieve lasten en gegevenskwaliteit. (C) De afnemer, en niet de aanbieder, is verantwoordelijk voor het zodanig formuleren van zijn vraag dat die kan worden beantwoord op basis van de uniforme gegevensset. | Uniforme gegevensset |
| P14 | Hergebruik van de oplossing voor andere soorten informatie en andere soorten zorg moet mogelijk zijn. | Toekomst-bestendigheid |
| P15 | In het ontwerpproces worden (ontwerp)keuzes getoetst op mate van snelheid waarmee deze te implementeren zijn door bronhouders en bronafnemers (ketenpartijen). De voorkeur gaat uit naar snel te implementeren afspraken met zoveel mogelijke bijdrage aan de gestelde doelen. Partijen worden bovendien in staat gesteld snel te leren over de oplossing (door snelle terugkoppeling én mogelijkheid om de afspraken snel aan te passen). | De afspraken als groeimodel |
| P16 | Het ontwerpproces is een groeimodel. Om snel resultaten te laten zien én te kunnen leren van tussentijdse ervaringen, wordt het opgezet als groeimodel. De belangrijkste belemmeringen voor de uitwisselingen met de meeste potentiële baten worden als eerste opgepakt. Daarbij is ook de haalbaarheid van realisatie, waaronder de aansluiting op de huidige ontwikkelingen in de markt, een criterium. Voor vervolgactie wordt een groeipad afgesproken. | De afspraken als groeimodel |
| P17 | De standaarden, waaronder de model gegevensset KIK-V, in de afsprakenset moeten stabiel zijn en een helder plus bruikbaar releaseproces kennen. | De afspraken als groeimodel |
| P18 | Naast afspraken over de duurzame situatie zijn er ook afspraken over tussenliggende situaties. | De afspraken als groeimodel |
| P19 | Technische oplossingen worden pas opgenomen in de duurzame afspraken als die oplossingen voldoende stabiel zijn. | De afspraken als groeimodel |
| P20 | Het ontwerpproces is een half-open proces met verschillende belanghebbenden. De kaders voor en de ritmiek van het ontwerpproces worden daarmee bepaald door de ketenpartijen in het programma KIK-V. Andere belanghebbenden worden in staat gesteld via daartoe georganiseerde processen hun inbreng te leveren. | Open ontwikkelproces |
| P21 | In het maken van de afspraken wordt gebruik gemaakt van de (leer)ervaringen uit andere, bestaande afsprakenstelsels in de zorg en daarbuiten. | Open ontwikkelproces |
| P22 | Aanbieders krijgen in gelijke mate de mogelijkheid om deel te nemen aan de ontwikkeling van en geïnformeerd te worden over de set afspraken. | Open ontwikkelproces |
| P23 | Softwareleveranciers krijgen in gelijke mate de mogelijkheid om deel te nemen aan de ontwikkeling van en geïnformeerd te worden over de set afspraken. | Open ontwikkelproces |
| P24 | Het programma richt zich op (verbetering van) de gegevensuitwisseling t.b.v. informatie over kwaliteit en bedrijfsvoering. Die acties leiden tot mogelijke inhoudelijk vraagstukken rond informatie over kwaliteit of bedrijfsvoering. Ketenpartijen zijn vervolgens gezamenlijk verantwoordelijk voor keuzes die hieruit voortvloeien. | Rol van het programma |
| P25 | Het programma verwerft een positie door neutraliteit en expertise. | Rol van het programma |
| P26 | Producten worden zo ontwikkeld dat deze makkelijk door de toekomstige beheerorganisatie in beheer genomen kan worden, vanaf het moment dat de organisatie bekend is en klaar is voor deze rol. | Rol van het programma |
| P27 | De afsprakenset wordt vastgesteld door de besturingsstructuur die onderdeel is van de afsprakenset, en niet door de programmastructuur. | Rol van het programma |
| P28 | Antwoorden op gevalideerde vragen zijn zo goed mogelijk geanonimiseerd en bevatten geen tot de persoon herleidbare gegevens. Ook als er wel een wettelijke grondslag is voor het verwerken van persoonsgegevens door de afnemer. Indien geanonimiseerd antwoord niet mogelijk is, worden andere maatregelen getroffen ten aanzien van privacy en beveiliging genomen. | Privacy en informatiebeveiliging |
Principes modelgegevensset
- De modelgegevensset heeft als doel om aanbieders duidelijkheid te verschaffen welke gegevens zij moeten ontsluiten ten behoeve van de informatieuitwisseling over de kwaliteit en bedrijfsvoering van verpleeghuiszorg.
- De modelgegevensset is een volledige, uitsluitende set van gegevenselementen ten behoeve van de informatieuitwisseling over de kwaliteit en bedrijfsvoering van verpleeghuiszorg.
- De modelgegevensset bevat enkel de gegevenselementen die gebruikt worden in een genormaliseerde informatievraag.
- De modelgegevensset sluit aan op bestaande (uitwissel-)standaarden (bijvoorbeeld zorginformatiebouwstenen) indien beschikbaar (en zeker indien er een wettelijke verplichting geldt), maar is een onafhankelijke set. Dit houdt in dat veranderingen in externe standaarden pas in de modelgegevensset doorgevoerd worden wanneer deze getoetst zijn binnen de doelen van de modelgegevensset en dat externe veranderingen door de beheerorganisatie moeten worden gemonitord en afgestemd.
- Definities worden zo veel mogelijk op breed toepasbare, herbruikbare wijze gedefinieerd. Indien een definitie hierdoor niet specifiek genoeg is, kan gekozen worden om het concept in meerdere (sub)concepten uit te splitsen.
- Indien beschikbaar, en mogelijk, wordt aangesloten bij reeds bestaande definities. De bron voor deze definities dient breed gedragen, maar wel specifiek genoeg te zijn. Bijvoorbeeld de CAO.
- De modelgegevensset is onafhankelijk van de stand der techniek: de opgenomen elementen hebben geen relatie met de technische mogelijkheden voor extractie en/of uitwisseling.
- Aanbieders kunnen zelf bepalen hoe zij de gevraagde elementen uit bronsystemen halen.
Principes gegevensuitwisseling datastations
Voor de gegevensuitwisseling tussen KIK-starter en datastations zijn de algemene principes van de Afsprakenset KIK-V van toepassing. Hieruit volgen zaken zoals de toepassing van de Principes Informatiestelsel voor de zorg (P12) en de FAIR-dataprincipes (P10).
Daarbovenop zijn de afspraken opgebouwd aan de hand van de volgende drie principes:
- Schaalbaar decentraal model;
- Zorginfrastructuur-onafhankelijk;
- Correcte implementatie is eigen verantwoordelijkheid afnemer/aanbieder. Deze principes worden hieronder nader toegelicht.
Principe 1. Schaalbaar decentraal model
De potentie van de KIK-V werkwijze voor het meervoudig gebruik van data is groot. Doordat gegevens, inclusief de onderlinge samenhang tussen/betekenis van deze gegevens, gestandaardiseerd in datastations van aanbieders worden vastgelegd, is het mogelijk om met dezelfde gegevens te voorzien in antwoorden op een groot palet aan vragen. De technische uitwisseling met datastations dient te voorzien in dezelfde potentie aan schaalbaarheid. Om die reden is ervoor gekozen om het vraag- en antwoordspel zo in te richten dat zowel afnemers als zorgaanbieders in soort en aantal gemakkelijk deel kunnen nemen aan deze uitwisseling. Voor informatie in dit rechtstreekse proces waarbij de afnemer en aanbieder zelf niet de bron/autoriteit van de informatie vormen, wordt teruggevallen op verifieerbare cryptografische bewijzen van autoriteiten (denk aan de wijze waarop bij de douane wordt teruggevallen op een identiteitsbewijs).
Principe 2. Zorginfrastructuur-onafhankelijk
KIK-V realiseert en beheert geen zorginfrastructuur en maakt hergebruik van veldafspraken hierover. Het KIK-V vraag- en antwoordspel via datastations met de KIK-starter en met gebruik van de standaard Verifiable Credentials moet in principe toe te passen zijn via elke onderliggende zorginfrastructuur.
KIK-V maakt nu met datastations gebruik van de NUTS standaarden en afspraken voor de invulling van een aantal functies in de gegevensuitwisselingen. Er zijn op dit moment landelijke ontwikkelingen die streven naar een betere interoperabiliteit tussen stelsels door middel van inzet van generieke functies. Vanuit KIK-V volgen we die landelijke ontwikkelingen en verwachten we dat Nuts zal gaan voldoen aan de specificaties voor de generieke functies.
Principe 3. Correcte implementatie is eigen verantwoordelijkheid afnemer/aanbieder
KIK-V bouwt, net als andere use cases voor gegevensuitwisseling in de zorg, zoveel mogelijk voort op (landelijke) afspraken op het gebied van zorginfrastructuur en informatiebeveiliging. De overtuiging vanuit KIK-V is dat het steeds opnieuw vormgeven van toetsing op deze afspraken binnen de verschillende initiatieven niet de meest schaalbare oplossing in Nederland vormt. KIK-V voorziet daarom niet in aparte toetsing van correcte implementatie van KIK-V overstijgende afspraken (NEN7510/7512/7513, koppelvlakken van zorginfrastructuren, etc.). Waar daar een bredere behoefte voor is, zou toetsing van een correcte implementatie van deze bredere afspraken KIK-V overstijgend kunnen worden vormgegeven. Voor zover het de implementatie van KIK-V betreft, wordt de correcte implementatie van deze afspraken als de eigen verantwoordelijkheid van afnemers en aanbieders gezien. De Beheerorganisatie KIK-V draagt die verantwoordelijkheid voor de KIK-starter KIK-V en het credentialsplatform. De beheerorganisatie KIK-V voorziet overigens wel in een meldpunt voor problemen bij de gegevensuitwisseling. Dit meldpunt heeft met name als functie om patronen in meldingen te identificeren en deze neer te leggen bij de relevante probleemeigenaar.